Dialogu i Arsyes dhe Shpalljes:

Udhëtim nga Dyshimi te Bindja e Plotë

Përgatitur nga: Dr. Raxhi Ridha-Allah

www.islamic-invitation.com

Nën çatinë e një kafeneje të qetë, të mbështjellë në heshtje në një nga qytetet e Finlandës, u takuan dy mendje që përfaqësonin dy botë të ndryshme: Gustavi, i riu i arsimuar që kishte zgjedhur rrugën e ateizmit, dhe Mustafai, i riu mysliman, temperamenti i qetë i të cilit e kishte rafinuar mendimin e tij dhe i kishte dhënë atij një thellësi të veçantë. Takimi i tyre nuk ishte i nxitur nga dëshira për grindje, por ishte një përgjigje ndaj thirrjes për një dialog të sinqertë dhe të paanshëm, prej kohësh të pritur.

Para se të fillonte biseda, Mustafai vendosi rregullin e diskutimit:

Mustafai: Nëse të bëhet e qartë se diçka është e vërtetë, edhe nëse bie ndesh me atë që ti beson sot, a do të ishe i gatshëm ta pranosh?

Gustavi: Po, sigurisht, me kusht që dëshmia të jetë bindëse.

Mustafai: Atëherë jemi dakord që në momentin e parë: ne kërkojmë të vërtetën, jo të triumfojmë njëri mbi tjetrin.

Gustavi buzëqeshi, duke ndjerë se kjo bisedë ishte e ndryshme nga çdo diskutim tjetër që kishte pasur më parë.

Mustafai: Më lejo të filloj me një pyetje të thjeshtë: ky univers rreth nesh… a ka ekzistuar gjithmonë, apo ka pasur një fillim?

Gustavi: Shkenca moderne, përmes teorisë së Big Bang-ut, tregon se universi filloi në një pikë të caktuar në kohë.

Mustafai: Pra, ai nuk është i përjetshëm. Dhe këtu shtrohet vetvetiu pyetja: kush e krijoi këtë univers? Sepse diçka që fillon të ekzistojë nuk mund të jetë vetë shkaku i ekzistencës së saj; para se të ekzistonte, nuk ishte asgjë. Atëherë, si mund t’i jepte vetes atë që nuk e zotëronte?

U ndal pak, pastaj shtoi me zë të qetë:

“A mos u krjuam prej kurgjësë, apo ata vetë janë krijues? A mos ata i krijuan qiejt e tokën, Jo, por ata nuk janë të bindur.” [Kur’ani, Et-Tur, 52:35–36 — përkthimi i Sherif Ahmetit]

Ekzistojnë tri mundësi, e asnjë e katërt: ose universi u krijua pa krijues, gjë që është e pamundur nga ana e arsyes; ose ai krijoi vetveten, gjë që është kontradiktë; ose ka një Krijues që e solli atë në ekzistencë. Arsyeja e shëndoshë nuk pranon veçse mundësinë e tretë.

Gustavi: Por fizika moderne flet për luhatje kuantike - ndoshta universi u shfaq nga “asgjëja” si rezultat i një fenomeni kuantik të rastësishëm.

Mustafai: Kjo është një pikë e rëndësishme, por le ta shqyrtojmë me kujdes fjalën “asgjë” këtu. “Asgjëja” në këto modele fizike nuk është mosekzistencë absolute, por është një kornizë kuantike që tashmë përmban ligje, fusha energjie dhe një strukturë fizike ekzistuese.

Pra, pyetja mbetet: nga erdhën këto ligje? Dhe pse ekziston fillimisht një sistem që lejon luhatjet kuantike? Të thuash se universi erdhi nga një sistem kuantik nuk i përgjigjet pyetjes, por thjesht e shtyn atë një hap pas: nga erdhi vetë ai sistem kuantik? Asgjëja e vërtetë nuk zotëron ligje, as energji, as fusha, as asnjë aftësi për të prodhuar asgjë.

Gustavi: Mirë, po nëse ekziston një Multivers - pafundësisht shumë universe, secili me ligjet e veta? Atëherë nuk do të ishte e çuditshme që ne të gjendemi, thjesht rastësisht, në një univers të përshtatshëm për jetën.

Mustafai: Edhe sikur ta pranonim këtë supozim, pyetja themelore nuk zhduket, por vetëm rritet. Sepse këto universe të shumta vetë do të kërkonin:

• Një mekanizëm që prodhon universe

• Ligje që qeverisin funksionimin e atij mekanizmi

• Një sistem që përcakton probabilitetet e shfaqjes së tyre

• Një strukturë themelore që lejon ekzistencën e universeve që në fillim

Pra, pyetja shndërrohet në: nga erdhën ato “ligje të larta” që prodhuan të gjitha këto universe të shumta?

Pastaj dha një shembull të thjeshtë:

Imagjino një numër të pafund biletash numerike të shtypura me probabilitete. A e shpjegon vetë ekzistenca e tyre se kush e bëri makinën shtypëse dhe kush vendosi ligjet sipas të cilave ajo funksionon? Shumësia e universeve nuk shpjegon pse ekziston diçka fare; ajo thjesht shumëzon numrin e gjërave që kanë nevojë për shpjegim.

Tani shiko universin në të cilin jetojmë. Ai nuk është kaos i rastësishëm, por qeveriset nga ligje të sakta e konstante: graviteti, katër forcat themelore dhe ekuacionet matematikore që lejojnë formimin e yjeve, galaktikave dhe planetëve, e më pas vetë jetës.

Pse ekziston ky rregull mahnitës në vend të kaosit absolut?

“E, i sheh kodrat e mendon se ato janë të palëvizshme, ndërsa ato lëvizin si retë, (kjo është) mjeshtëri e All-llahut që përsosi çdo send, e Ai është hollësisht i njohur se çka punoni.” [Kur’ani, En-Neml, 27:88 — përkthimi i Sherif Ahmetit]

“Ai është që krijoi shtatë qiej palë mbi palë. Në krijimin e Mëshiruesit nuk mund të shohësh ndonjë kontrast, andaj, drejto shikimin se a sheh ndonjë çarje?” [Kur’ani, El-Mulk, 67:3 — përkthimi i Sherif Ahmetit]

Gustavi: Ndoshta këto ligje janë thjesht fakte përfundimtare pa shpjegim - thjesht ekzistojnë.

Mustafai: Çdo zinxhir shpjegimesh duhet, në fund, të përfundojë në një realitet ekzistues në vetvete. Por pyetja është: cili shpjegim është më i arsyeshëm? Ligje jopersonale pa vullnet e pa ndërgjegje, apo një Krijues i Gjithëdijshëm, i Gjithëfuqishëm, i Urtë, që solli në ekzistencë njëkohësisht universin dhe ligjet e tij?

Një ekuacion matematikor përshkruan si funksionojnë gjërat, por ai vetë nuk është një forcë e vetëdijshme që i ka krijuar ato. Përshkrimi është një gjë, kurse Krijuesi i realitetit është diçka krejt tjetër.

Mustafai: Tani më lejo të bëj një pyetje tjetër. A beson se ekzistojnë vepra të liga - si torturimi i një fëmije të pafajshëm thjesht për kënaqësi?

Gustavi: Po, sigurisht.

Mustafai: Mirë, a është kjo vepër e ligë vetëm sepse ne, si njerëz, nuk e pëlqejmë, apo është e ligë në vetvete, edhe sikur e tërë bota ta miratonte?

Gustavi: Jo… është e keqe në vetvete, pavarësisht nga mendimi i çdo shoqërie.

Mustafai: Atëherë ti beson, pa e kuptuar vetë, në ekzistencën e një realiteti moral objektiv që tejkalon mendimet individuale dhe qeveris ndërgjegjen njerëzore. Por nëse universi do të kishte lindur thjesht rastësisht dhe njeriu do të ishte thjesht një grumbull atomesh të rastësishme, të prodhuara nga procese fizike të verbra, atëherë nga do të vinte fillimisht vlera e njeriut? Dhe nga do ta merrte autoritetin e vet ky detyrim moral?

Evolucioni material mund të shpjegojë instinktin e frikës apo shqetësimit që na lejon të mbijetojmë, por nuk ka autoritetin të të thotë: “Kjo vepër është e drejtë, duhet ta bësh”, ose “Kjo vepër është e gabuar, duhet ta lësh”. Evolucioni përshkruan instinktin shtazor, por nuk krijon detyrimin moral njerëzor.

Ligji moral kërkon ekzistencën e një Ligjvënësi më të lartë që e ka vendosur atë, dhe kjo lidhet me natyrën e lindur (fitrën) mbi të cilën Allahu e ka krijuar njeriun. Pranimi se e mira dhe e keqja janë realitete objektive e të qëndrueshme bie ndesh me materializmin ateist dhe tregon se morali nuk është thjesht një aksident material pa kuptim, por lidhet me natyrën e lindur të njeriut dhe me udhëzimin e dhënë nga Allahu, i Urti, i Gjithëdijshmi, Mëshirëploti. Kjo i jep njeriut një standard për të dalluar mes së drejtës dhe së gabuarës.

Gustavi: Mirë… le të supozojmë, thjesht si hipotezë, se jam bindur për të gjitha këto. Cilat atribute mund të di për këtë Krijues?

Mustafai: Mund të kuptojmë, me arsyetim të qartë dhe me anë të natyrës së shëndoshë të njeriut, në përputhje me atë që ka sjellë shpallja, se ky Krijues është i veçuar nga krijesat e Tij dhe mbi to. Ai nuk u ngjan krijesave të Tij dhe asnjëra prej krijesave të Tij nuk është si Ai. Allahu nuk është brenda krijesave të Tij dhe nuk bashkohet me to. Dhe meqë Ai është Krijuesi që e solli këtë ekzistencë në qenie, atëherë arsyeja dhe shpallja dëshmojnë për pavarësinë e Tij të plotë nga të gjitha krijesat dhe për Emrat dhe Atributet e Tij të përsosura:

Ai, i Lartësuar qoftë, është Krijuesi i kohës dhe i çdo gjëje që ekziston - i Pari, para të Cilit nuk ekzistoi asgjë, dhe i Fundit, pas të Cilit nuk do të mbetet asgjë. Allahu ishte dhe asgjë nuk ishte para Tij. Ai është i pastër nga çdo mangësi; Ai është i Përjetshmi, i Gjalli dhe Mbajtësi i gjithçkaje (El-Hajjul-Kajjum), të Cilin nuk e kap as dremitja dhe as gjumi dhe i Cili nuk i nënshtrohet as shuarjes e as zhdukjes.

Dhe Ai, i Lartësuar qoftë, është Krijuesi i të gjitha gjërave, i veçuar nga krijesat e Tij: nuk i ngjan asgjëje prej krijesave dhe asgjë nuk i ngjan Atij. Ai është Allahu, i Vetmi dhe i Pavaruri (El-Ahadu, Es-Samed), për të Cilin thuhet:

“Ai është krijues i qiejve e i tokës. Ai nga lloji juaj krijoi për ju bashkëshorte, edhe nga kafshët krijoi çifte, ashtu që t’ju shumojë. Asnjë send nuk është si Ai; Ai është dëgjuesi, shikuesi.” [Kur’ani, Esh-Shura, 42:11 — përkthimi i Sherif Ahmetit]

Dhe Ai, i Lartësuar qoftë, është i pavarur nga çdo nevojë e botëve (El-Ghanij), mbi krijesat e Tij dhe mbi Arshin e Tij, në mënyrën që i përshtatet Madhërisë së Tij, pa nevojë për asgjë që ka krijuar - përkundrazi, çdo gjë ka nevojë për Të dhe qëndron me urdhrin e Tij.

Dhe Ai, i Lartësuar qoftë, është i Gjithëfuqishmi (El-Kadir); sepse Ai e solli këtë ekzistencë të gjerë në qenie pasi nuk ishte asgjë. Dhe Ai është i Gjithëdijshmi, i Urti (El-Alim, El-Hakim); sepse krijimi i Tij është i bazuar mbi urtësi dhe përsosmëri dhe nuk është krijuar kot.

Gustavi: Nëse arsyeja vetë është e aftë të arrijë tek e gjithë kjo, atëherë pse na nevojitet feja apo shpallja fare?

Mustafai: Pyetje e shkëlqyer. Arsyeja është pikërisht si syri: syri është i aftë të shohë, por i duhet dritë për të parë realisht. Arsyeja mund të arrijë tek ekzistenca e Krijuesit dhe disa nga Atributet e Tij, por nuk mund, vetëm, t’u përgjigjet pyetjeve si:

• Pse na krijoi Allahu?

• Cili është qëllimi i kësaj jete?

• Çfarë do Krijuesi ynë prej nesh?

• Çfarë na ndodh pas vdekjes?

Pikërisht këtu shfaqet nevoja për shpallje. Islami kurrë nuk kërkon nga njeriu ta lërë mendjen mënjanë, por e thërret atë, në shumë ajete, të mendojë dhe të reflektojë mbi horizontet dhe brenda vetvetes, dhe pastaj i paraqet shpalljen që u përgjigjet atyre çështjeve që vetë arsyeja nuk mund t’i njohë.

Gustavi: Por si mund të besoj se ekziston vërtet një “shpallje” e vërtetë fillimisht dhe se Allahu nuk e ka lënë thjesht njeriun në vetvete?

Mustafai: Mendo me mua: nëse Krijuesi është i Gjithëdijshëm, i Urtë dhe Mëshirëplotë, a është e kuptueshme që Ai të krijojë njeriun, t’i japë atij arsye dhe vullnet të lirë, e pastaj ta lërë të hutuar e të humbur në pyetjet më të mëdha të ekzistencës së tij, pa asnjë udhëzim? Kjo do të binte ndesh me urtësinë dhe mëshirën e Tij.

“Të dërguar që ishin lajmgëzues e kërcënues, ashtu që pas dërgimit të dërguarve njerëzit të kenë fakt (arsyetim) para All-llahut. All-llahu është i pavarur në sundimin e vet dhe di si të veprojë.” [Kur’ani, En-Nisa, 4:165 — përkthimi i Sherif Ahmetit]

Gustavi: Le të supozojmë se Allahu vërtet dërgoi të dërguar - si e dalloj profetin e vërtetë nga çdo person që gënjeshtërisht pretendon profeci?

Mustafai: Nuk kërkohet nga njeriu të besojë këdo që pretendon profeci; përkundrazi, kërkohet të shqyrtojë, me arsyen e vet, shenja të qarta që dallojnë të vërtetin nga i rremi:

Së pari - sinqeriteti dhe besueshmëria e tij: Nuk është e kuptueshme që një njeri i njohur mes popullit të tij për gënjeshtër dhe mashtrim të bëhet befas i sinqertë kur flet në emër të Allahut. Prandaj shihet sjellja dhe karakteri i tij, para dhe pas thirrjes së tij.

Së dyti - përmbajtja e mesazhit të tij: A i thërret njerëzit të adhurojnë veten e tij, apo të adhurojnë vetëm Allahun? Profeti i vërtetë nuk e bën veten zot dhe nuk kërkon nga askush ta adhurojë.

Së treti - pajtueshmëria e mesazhit të tij me arsyen dhe natyrën e lindur: Shpallja e vërtetë nuk sjell asgjë të pamundur në vetvete dhe nuk bie ndesh me natyrën e shëndoshë njerëzore - edhe nëse përfshin çështje të fshehta, hollësitë e të cilave arsyeja nuk i kupton vetë.

Së katërti - shenja dhe mrekulli: Allahu i mbështet profetët e Tij me shenja që dëshmojnë vërtetësinë e tyre, si dëshmi se mesazhi i tyre nuk është shpikje njerëzore.

Gustavi: Dhe si zbatohen këto kritere konkretisht te profeti i Islamit, Muhamedi?

Mustafai: Kur e shqyrtojmë biografinë e tij, Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të, gjejmë se para profecisë ishte i njohur mes popullit të tij me titullin “i Vërteti, i Besueshmi”, madje edhe nga kundërshtarët e tij. Pastaj erdhi me një mesazh që kurrë, as për një moment, nuk i thirri njerëzit të adhuronin veten e tij; përkundrazi, thirrja e tij ishte e qartë dhe e hapur: “Adhuroni vetëm Allahun.”

Dhe për shkak të kësaj thirrjeje, ai duroi dëmtim të rëndë, përndjekje, rrethim dhe bojkot - kjo nuk ishte aspak rrugë e lehtë drejt fitimit material, pozitës apo pushtetit.

Pastaj Allahu, i Lartësuar, ia zbriti të Dërguarit Muhamed, Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të, Kur’anin Fisnik - një libër që vazhdimisht e thërret njeriun të mendojë dhe të reflektojë, të shikojë në univers, të përdorë arsyen, të njohë Krijuesin e tij dhe ta adhurojë vetëm Atë, pa asnjë shok.

Pra, pyetja që çdo kërkues i sinqertë i së vërtetës duhet t’i bëjë vetes është kjo:

Cili shpjegim i jetës dhe mesazhit të Muhamedit, Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të, është më afër realitetit? A ishte ai gënjeshtar, ndërkohë që ishte i njohur për sinqeritet gjatë gjithë jetës së tij? A ishte i mashtruar, ndërkohë që mbante një mesazh koherent e të qëndrueshëm përkundër gjithë dëmit që pësoi? Apo ishte vërtet një i dërguar i vërtetë nga Allahu?

Gustavi: Le të supozojmë se jam bindur për ekzistencën e një Krijuesi, për nevojën e shpalljes dhe për vërtetësinë e profetit të Islamit, Muhamedi… atëherë pse pikërisht Islami, e jo ndonjë fe tjetër?

Mustafai: Sepse Islami paraqet sqarimin më të pastër dhe më të qartë për të vërtetën rreth Krijuesit, të Lartësuarit dhe të Madhëruarit:

Allahu është Një, i Vetëm, pa shok, pa të ngjashëm dhe pa të barabartë. Ai është Krijuesi, i veçuar nga krijesat e Tij dhe mbi to, i pashoq në përsosmërinë e Emrave dhe Atributeve të Tij, i Lartësuar mbi çdo gjë që ka sjellë në qenie dhe ka krijuar.

Ai është Krijuesi, e ne jemi të krijuarit; Ai është i pavarur dhe nuk ka nevojë për askënd, e ne jemi ata që kanë nevojë për Të në çdo çast.

“Thuaj: Ai, All-llahu është Një! All-llahu është mbështetja (Atij i mbështetet çdo krijesë). As s’ka lindur kë, as nuk është i lindur. Dhe Atij askush nuk i është i barabartë.” [Kur’ani, El-Ihlas, 112:1–4 — përkthimi i Sherif Ahmetit]

Islami nuk e bën Allahun njeri dhe as nuk e bën njeriun zot. Ai e mohon kategorikisht besimin se Zoti banon në krijesat e Tij apo bashkohet me to, ashtu siç nuk e ndan hyjninë mes shumë ortakëve. Përkundrazi, Ai është Krijuesi, i veçuar nga krijesat e Tij dhe mbi to, dhe thërret, me thjeshtësi dhe qartësi, në adhurimin e Krijuesit të Vetëm. Ky është pikërisht i njëjti mesazh që kanë mbartur të gjithë profetët para tij, derisa Allahu e vulosi atë me Muhamedin, Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të.

Allahu, i Lartësuar, është Krijuesi, e ne jemi të krijuarit; Ai është i pavarur dhe nuk ka nevojë për askënd, e ne jemi ata që kanë nevojë për Të në çdo çast.

Gjatë disa çasteve mbretëroi heshtja. Gustavi rrinte duke shikuar filxhanin e tij të ftohtë, dhe fytyra e tij mbante pamjen e një njeriu që po rirendit gjithçka që kishte besuar dikur.

Gustavi: Mendoja se besimi në Zot ishte thjesht një hop emocional pa asnjë bazë racionale!! Por tani e kuptoj se pyetja e vërtetë nuk ka qenë kurrë thjesht: “A ka Krijues?” - por më tepër: “Si mund ta shpjegoj ekzistencën e këtij universi, këtë rregull të saktë dhe këto vlera morale të vërteta, pa një Krijues?”

Dhe tani e kuptoj se njohja e Krijuesit domosdoshmërisht të çon te pyetja për udhëzimin e Tij për ne dhe se argumentet e profecisë janë shenja të qarta që arsyeja e shëndoshë i kupton dhe i pranon, duke kaluar pastaj drejt nënshtrimit të vetëdijshëm dhe dorëzimit të plotë ndaj shpalljes së ndërtuar mbi dëshmi dhe argument.

Mustafai: Dhe pikërisht kjo është ajo që kërkojmë të gjithë: ta kërkojmë të vërtetën me sinqeritet, kudo që ta gjejmë.

Pra, nëse ti je bindur se Allahu është Krijuesi i Vetëm, Një, dhe se Muhamedi, Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të, është një i dërguar i vërtetë prej Tij, çfarë mund të të pengojë tani të ndjekësh këtë të vërtetë?

Gustavi: Asgjë… nuk dua të refuzoj diçka që e di se është e vërtetë.

Mustafai: Atëherë thuaj, me sinqeritet, të vërtetën që të është bërë e qartë mendjes dhe zemrës sate: “Dëshmoj se nuk ka zot tjetër përveç Allahut dhe dëshmoj se Muhamedi është i dërguari i Allahut.”

Gustavi i mbylli sytë për një çast, sikur po mblidhte vite dyshimi, kërkimi dhe reflektimi, pastaj foli me zë pak të dridhur nga emocioni:

Gustavi: Dëshmoj se nuk ka zot tjetër përveç Allahut dhe dëshmoj se Muhamedi është i dërguari i Allahut.

Mustafai: Falënderimi i takon Allahut, Zotit të botëve… Mirë se erdhe, vëllai im, në Islam.

www.islamic-invitation.com